Sinan'a dair

"(Sultan Selim Han) sehr-i Edirne'ye kemâl-i mertebe nazar-i sefakatleri olmagin bir câmi binâsina emr-u Humâyunlari oldu ki ruzgârda misâli olmaya. Bu hakir dahi resm-i âli eyledim ki Edirne icinde menzûr-i halk olan dort minâresi kubbenin dort cânibinde vâki olmusdur. Hep uc serefelidir. Ucer yollu ve ikisinin yollari baska baska vâki olmusdur. Ol mukaddemâ binâ olunan Uc Serefeli bir kule gibidir. Gâyet kalindir. Ama bunun minâresi hem nâzik, hem ucer yollari olmak gâyet muskul oldugu ukalâya ma'lûmdur. Halk, cihân, dâire-yi imkândan haric dediklerinin bir sebebi Ayasofya kubbesi gibi kubbe Devlet-i Islâmiyyede binâ olunmamisdir deyu kuffâr-i fecerenin mi'mar gecinenleri muslumanlara galebemiz vardir derler imis. Ol kadar kubbe tutgurmak gâyet muskuldur dedikleri bu hakirin kalbinde kalmisdi. Mezbûr câmi binâsinda himmet idub bi'avnillah-i teâlâ sâye-i Sultan Selim Han da izhâr-i kudret idub bu kubbenin Ayasofya kubbesinden alti zir'a kaddin ve dort zir'a derinligin ziyâde ittim."

Tezkiret ul-Bunyan'dan (Sa'i Mustafa Celebi Sinan'in agzindan aktariyor)

bugun sokaga ciksak, rastgele 10 kisiye sorsak bunlardan 9.5'i evet diyeceklerdir, selimiye'nin kubbesi ayasofya'ninkinden buyuktur [wiki], sinan kendini begenmis hristiyan alemine bu sekilde en guzel cevabi vermistir [ek$i], yasasin turkler, filan.

ben de oyle saniyordum sayin dinleyen. mimarlikta okuyan kardesim donem icinde edirne'ye gitmis olmasa, cok degerli hocalari ogrencilerine camii gezdirirken onlara bu bilgiyi vermeyi unutsa, ve bu sirada biz bursa yakinlarinda otobandayken bursa tepelerine konuslanmis kulliyeleri gezmek fikrini ortaya atip degerlendirmesek, degerlendirip o vakit icin imkansizligini kabullenip yerine gayet heyecanli bir mimarî sohbete girismesek, zannederim benle birlikte 9.5000....01 filan olacakti bu hazin istatistik.

ben daha sacmalamiyayim, aptullah kuran ve dogan kuban zaten yazmislar bunlarla ilgili. (elimin altinda masamin ustundeydi bu kitaplar, dogru bilgi sah damarimdan daha yakinmis bir nevi, bir kitap kapagi acmaga bakiyormus her sey; her sey gibi)

"Selimiye camiinin kubbesi Sinan'in -ya da Sa'i'nin- iddia ettigi gibi Aya Sofya'nin kubbesinden alti zir'a (yaklasik 4.50 metre) yuksek ve dort zir'a (yaklasik 3.00 metre) derin degildir. Selimiye'nin 31.22 metre capindaki kubbesi Aya Sofya'nin capi 30.90 ile 31.80 metre arasinda degisen hafif oval kubbesi ile hemen hemen es buyukluktedir. Diger yandan, Selimiye'nin kubbesi zeminden 42.25 metreye yukselirken, Aya Sofya'da bu mesafe 55.60 metreye cikar. Bu yuzden Sinan'in iddiasinda hakli oldugu soylenemez."

Aptullah Kuran (Mimar Sinan, 1986)

"In fact, the dome of Hagia Sophia is larger than that of Selimiye. It is unthinkable that Sinan could not measure correctly the diameter or circumference of the Hagia Sophia, there was no reason from the static or building technique point of view to prevent him from realizing this wish in Selimiye. I believe that Sinan designed a dome as large as Hagia Sophia, but did not become engaged in a spirit of rivalry. These dimensions must have been added by Sai Celebi."

Dogan Kuban (Sinan's Art and Selimiye, 1997)

"Here at the Selimiye, Sinan built such a space that has rarely been excelled under a dome, which in width equalled that of Hagia Sophia."

Godfrey Goodwin (A History of Ottoman Architecture, 1997)

"Ayasofya'nın kubbesi çeşitli dönemlerde yapılan onarımlar yüzünden tam yuvarlak olmaktan çıkmıştır. 1990-93 yılları arasında yapılan lazerli okumalarda Ayasofya kubbesinin çapı kuzey-güney ekseni üstünde duvardan duvara 34,709 metre (galeri kornişleri arasında 31,805 metre) ve doğu-batı ekseninde 33,092 metre (galeri kornişleri arasında 30,855 metre) olarak saptanmıştır.

Selimiye'de Prof.Dr. Doğan Kuban'ın teodolitle yaptığı ölçümlerde, kubbe genişliği kuzey-güney aksında 31,7 metre,doğu-batı aksında 31,2 metre olarak saptanmıştır. Buna karşın Selimiye kubbesi, yarım küre profiliyle daha basık profilli Ayasofya kubbesinden 20-30 cm. daha yüksektir. Buna karşılık kubbenin yerden yüksekliği Ayasofya'da çok daha fazladır. Camilerin yerden kubbe yükseklikleri Ayasofya da 55,60 metre, Selimiye de 42,25 metredir."

[http://www.selimiyecamii.com/kubbe.html]

"ayasofya'nın çapını 30.90m olarak ölçüp biçtiği devasa kubbesini geçmek istemiştir mimar sinan selimiye camii'nde.
'geçti' olarak da varsayılır, selimiye camii'ni bitirdikten sonra "kubbemiz ayasofya'nın kubbesinden büyüktür elhamdülillah" demiş.

fakat bugün bu durum biraz göreceli, sebep: ayasofya'nın kubbesi tam dairesel değildir aslında, hafif eliptiktir.
yani kubbe çapının asıl ölçüleri şöyle: 30.90m - 31.80m.
selimiye camii'nin kubbe çapıysa 31.22m. yani ayasofya'nın 30.90m'lik kısmından büyük evet, ama 31.80m'lik kısımdan küçük.
ve ayasofya'nın kubbe yüksekliği 55.60m, selimiye'ninkiyse 42.25m.
yine de muazzam büyük bir kubbe, maşallah. ve bence ayasofya'nınkinden çok daha şık bir kubbe. ve incecik üç şerefeli minareler."

jenny wren [ek$i]

hocalarin bu alintiladigim sozlerinin devaminda aktarmadigim kisimlarda bahsettikleri ve jenny wren'in de biraz degindigi gibi, suphesiz muhim olan bu sayilar degildir. selimiye'nin ozellikle ic yapisinin emsalsizliginden konusmak gerektir asil. ancak sayin dinleyen, ben daha goremedim kendisini. bu sebepten zaten her dileyenin ulasabilecegi okugum birkac seyi kuru kuru aktarmakta bir anlam gormemekte, lakin allahin izniyle birkac aya bizzat elde edecegim kuvvetle muhtemel hayranligimi buralara not dusmek uzere mevzuyu askiya almaktayim.

ama bana sorarsaniz sinan her seyi bittabi bilincli yapti, aksini dusunenin sinan'in herhangi bir eserini gordugunden suphe ederim.

kaparken ustad sinan'a da buradan ayrica seslenmek isterim nacizane,

sevgili sinan,

hic suphesiz galip gelecegin bir rekabete/yarisa girmek luzumunu hissetmemen beni son derece mutehassis etti.

seni ve eserlerini cok seviyorum,

zeynep.